Voor de CO₂-emissieklasse wordt de specifieke CO₂-uitstoot van het voertuig vergeleken met een referentiewaarde die afhankelijk is van:
- de voertuig(groep) en subgroep (bijvoorbeeld 5-LH);
- de CO₂-uitstoot van het voertuig;
- de datum van eerste inschrijving (of eerste registratie).
De Europese regelgeving gaat ervan uit dat nieuwere voertuigen steeds efficiënter worden. Daarom worden de drempelwaarden strenger naarmate de datum van eerste inschrijving recenter is.
Als je voor een specifiek voertuig in werkelijkheid enkel de datum van eerste inschrijving zou aanpassen (bijvoorbeeld voor testredenen), dan simuleer je eigenlijk een ander referentiejaar. Daardoor kan exact dezelfde trekker:
- bij een eerste inschrijving in 2023 nog in een hogere CO₂-klasse vallen;
- bij een eerste inschrijving in 2024 een klasse lager uitkomen;
- bij een eerste inschrijving in 2025 nog eens zakken.
Dat komt niet doordat het voertuig verandert, maar doordat het wordt vergeleken met een andere, strengere benchmark voor nieuwere voertuigen.
Voertuigsubgroep 5-LH bijvoorbeeld behoort tot de voertuiggroepen waarvoor de Europese VECTO-regels en CO₂-referentiewaarden zijn vastgelegd. Voor deze groepen is de datum van eerste registratie expliciet een parameter in de berekening van de CO₂-emissieklasse. De CO₂-klasse zelf wordt bepaald door de referentiewaarde te combineren met een jaarlijkse reductiecurve waardoor de effectieve grens jaar na jaar strenger wordt.
Nemen we terug het voorbeeld van voertuig subgroep 5-LH, dan geeft dit volgende referentiewaarden:
| Jaar van eerste inschrijving | CO₂/tkm referentiewaarde |
| 2023 | 50,940 g CO₂/tkm |
| 2024 | 49,525 g CO₂/tkm |
| 2025 | 48,110 g CO₂/tkm |
| 2026 | 43,686 g CO₂/tkm |
| 2027 | 40,605 g CO₂/tkm |
Dat verklaart volgend resultaat van voor een 2-assige trekker in voertuigsubgroep 5-LH (Long Haul) met een specifieke CO₂-uitstoot van 47,8 g CO₂/tkm.
- 2023: duidelijk onder de drempel → klasse 3
- 2024: nog net onder een strengere drempel → klasse 2
- 2025: voertuig zit met 47,8 g CO₂/tkm praktisch op de grens van de nieuwe referentiecurve, waardoor het in de Viapass-calculator terugvalt naar klasse 1.
De precieze overgang tussen klasse 1, 2 en 3 hangt bovendien af van de volledige Europese formule en de voertuigsubgroep-specifieke drempels, niet enkel van de referentiewaarde zelf.
Conclusie
De Europese CO₂-classificatie wordt zo snel aangescherpt dat hetzelfde voertuig naargelang het jaar van eerste inschrijving in drie verschillende CO₂-klassen kan terechtkomen.